Anglosakson diyarlarda çay fincanda içilir. Kaşık olarak da bizim tatlı kaşığımız kullanılır. Yani onların “tea spoon” (birebir çevirisi çay kaşığı) dediği aslında bizim tatlı kaşığımızdır. Uzman bir çevirmenin metin içerisinde geçen ölçü birimlerini de çevirmesi gerekir…

1. Dahi anlamındaki de ayrı yazılmalıdır

Bağlaç olan da / de (daha yaygın ifadeyle “dahi anlamındaki de”) ayrı yazılır. Kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne göre ünlü uyumuna uyar. Örnek: Kızı da geldi gelini de. Ayrı yazılan da / de asla ta / te şeklinde yazılmaz. Ya ile birlikte kullanılan da mutlaka ayrı yazılır: ya da.

2. Bağlaç olan ki ayrı yazılmalıdır

Bağlaç olan ki ayrı yazılır: demek ki, kaldı ki, bilmem ki gibi. Örnek: Olmaz ki! Böyle de yatılmaz ki! (Orhan Veli Kanık).

3. Mastar eklerinin yazılışı

-mak ve –mek ile biten mastarlardan sonra çekim eki geldiğinde araya (ğ değil) y ünsüzü girer. Örnek: kazanmaya, aldanmayı, sevmeye, görmeyi gibi.

4. Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılmalıdır

Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır. Örnek: apaçık, apak, çepeçevre, çırçıplak, yemyeşil vs.

5. Cümle içerisindeki sayılar yazıyla ve ayrı kelimeler halinde yazılır

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı ayrı yazılır. Örnek: Yaş otuz beş, yolun yarısı eder (Cahit Sıtkı Tarancı).

Kaynakça:

Türk Dil Kurumu İnternet Sitesi.
1, 2, 3, 4 : http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF87C42C67A356329D
5: http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFB8A15D6B4ADC2B6D

Haberin devamı: http://www.ntvmsnbc.com/news/431509.asp

take proceedings	kovuşturmayı devralmak
taken alone	müstakilen ele almak
taking of property	mülkiyetin elinden alınması
tax penalty	vergi cezası
taxation	vergilendirme
territorial integrity	ülke / toprak bütünlüğü
testify at trial	duruşmada tanıklık etmek
third party	müdahil taraf
threat to applicant’s life	başvurucunun hayatına tehdit
threat to the life of the nation	ulusun hayatına tehdit
time of emergency	olağanüstü hal
time when the act or omission committed	fiilin işlendiği veya ihmalin gerçekleştiği an
torture	işkence
torture in police custody	gözaltında  yapılan işkence
transfer of the property	mülkiyetin devri
treatment	davranış, muamele

NTV’nin internet sitesinde bugün yayınlanan bir haber TDK’nın özellikle medya çalışanları için “Yabancı Sözlere Türkçe Karşılıklar Kılavuzu” hazırladığını duyuruyor.

Ancak bu yabancı sözlerden ne kadarının hala yabancı olduğu tartışılır. Örneğin kılavuzda yerine “ülkücü” kullanılması önerilen idealist sözcüğü uzun yıllardır Türkçemizde kullanılıyor, değiştirilmesi bence abes. Ayrıca önerilen ülkücü sözcüğü de en az 30 yıldır milliyetçi ya da Turancı kesimi belirtmekte kullanılıyor. Pek çok idealist ülkücü olarak tanımlandırılmayı kabul etmeyeceği gibi, pek çok ülkücü de idealistlere ülkücü denilmesinden rahatsız olacaktır.

Gariplikler bununla da kalmamış, basketbol için sepet topu, voleybol için uçan top, fabrika için üretim evi (imalathanenin çağ atlamışı herhalde), anarşi için kargaşa ve terörist için yıldırıcı karşılıkları önerilmiş. Acaba bu kelimeler Türkçemizde yeni yeni arzı endam ettiği sıralar TDK neredeydi? Pek çoğu Türkçeye gireli 30 40 yıl olmuş, acaba bu saatten sonra bunlar değiştirilebilecek mi?

Bunların (şayet Türkçeleştirilmeleri gerekiyorsa) daha erken aşamada tespit edilip, en başından Türkçeleştirilmesi daha uygun olmaz mı?

Yine de bazılarının okuyucuda rahatsızlık yaratmadan çeviri ve yeminli tercüme metinlerinde kullanılabileceğini düşünüyorum. Aktüel yerine güncel, aktivite yerine etkinlik, amortisman yerine yıpranma payı, yuro ya da Euro yerine Avro kullanılabilir örneklerden; ama kimse benden öndelik istemesin, işlik çalışmasına davet etmesin. Ayrıca, hani CD lazer tekerdi? Neden yoğun disk oldu?

Orijinal haber metni: http://www.ntvmsnbc.com/news/445326.asp

Türk hukukunda yeminli mütercimin imzası tek başına muteber kabul edilmiyor. Hukuk mezunları (kimi durumda yaptıkları çeviriler de dahil) pek çok resmi belgeyi noter tasdikine ihtiyaç duymadan imzalayıp resmileştirebilmekteyken yeminli mütercimin imzasının üzerine bir de noter imzası gerekiyor. Meslekten olanlar noter tasdikinin metne şamil olmadığını (yani metnin içeriğinin doğruluğunu değil) mütercimin imzasını tasdik eder nitelikte olduğunu biliyor ve bunu müşterilerine izah etmeye gayret ediyorsa da, bu durum pek çok yanlış anlaşılmayı da beraberinde getiriyor (en basitinden "noter her dili biliyor mu ki" türünden sorular gibi).

Ayrıca çevrildikten sonra noter tasdikine gidecek metinler genel teamül gereği motomot tercüme ediliyor. Pek çok mütercim bunun nedeninin "yasalar" olduğunu iddia etse de aslında resmi çevirinin motomot olması gerektiğine dair ne bir standart var ne de bir yasa. Var olan aslında mütercimin kendini güvende hissetme ihtiyacı. Sonuç yanlış bir çeviri dahi olsa, motomot çeviriyi (yani kelime kelime çevrilmiş, sözlük tercümesini) kanun önünde savunmak maalesef daha kolay. Mütercim kelime kelime böyle söyleniyor, benim işim yorumlamak değil çeviri yapmak, yorum bu belgeyi inceleyecek hukukçuya aittir der ve çıkar işin içinden. Peki o belgeyi eline alan hukukçu, çevirinin kaynak diline vakıf mıdır ki sağlıklı bir yorum yapabilsin? Muhtemelen hayır.

Yeminli mütercim için güvenli bir liman olan motomot çeviri, çeviri müşterileri ve o çeviriye bel bağlayan taraflar içinse kabus olabiliyor.

İnsan beyni lineer değildir, dolayısıyla insan fikirlerinin ciddi bir biçim bozukluğuna uğramadan bir düzlem üzerine nakledilmesi de imkansızdır. Bilim adamlarının 60 küsur senedir uğraşmalarına rağmen tatmin edici düzeyde çeviri yapabilen bilgisayar programları geliştirememiş olması da bundan kaynaklanıyor.

Çeviri, cümle içerisindeki kelimelerin sözlük anlamlarının arka arkaya sıralanmasından ibaret değildir. Metni teşkil eden her cümle bağlam içerisinde ele alınır ve bağlamına göre çevrilir. Cümleyi oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız tercüme edilip bir araya getirilmesi pek çok durumda çeviri yanlışlarına neden olacaktır.

Özellikle İngilizce mütercimler için hukuk zor bir lokmadır çünkü İngilizce konuşulan ülkelerin yasal sistemi ile ülkemizin yasal sistemi farklıdır. Halen ülkemizde kullanılmakta olan medeni hukuk Roma İmparatoru Jüstinyen’in hazırlattığı kapsamlı bir külliyat olan ve o tarihte Avrupa’daki tüm hukuk sistemlerini bir araya toplayan “Corpus Juris Civilis”’e dayanır. Corpus Juris Civilis daha sonra Avrupa Kıtasındaki farklı hukuk sistemlerine temel olacak, Türkiye Cumhuriyeti de Medeni Hukuk’u Avrupa’dan adapte edecektir. Ülkemizinki de dahil, medeni Hukuka dayalı tüm hukuk sistemlerinde hukuk davalarının karara bağlanmasında mevzuat ve yasalar esas alınır.

Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Yeni Zelanda ve Kanada gibi Anglosakson kökenli ülkelerin hukuk sistemiyse Ortak Hukuktur (Common Law). Ortak Hukukta genel teamüller yazılı yasalara göre daha yüksek öneme sahiptir, yani Ortak Hukuk içtihatlara dayalıdır. Bu en temel yönüyle Ortak Hukuk Roma Hukukundan dolayısıyla da Medeni Hukuktan ayrılır.

Hukuki tercüme (daha doğru ifadeyle hukuk çevirisi) yapacak mütercimin doğru terminolojinin ötesinde, temel hukuk sistemlerini de tanıması ve hukuki mevhumların kökenini anlaması zorunludur. Özellikle İngilizce hukuk çevirileri, sadece farklı diller ve farklı kültürler arasında değil, farklı hukuk sistemleri arasında da birer köprü vazifesi göreceğinden, İngilizce mütercimin en azından temel hukuk bilgisine sahip olması, emsal metinleri araştırmaya zaman ayırması ve kullandığı terimlerin sadece karşılıklarını değil, kökenini de bilmesi şarttır.

Çeşitli Bölgelerdeki Hukuk Sistemleri: http://www.droitcivil.uottawa.ca/world-legal-systems/eng-monde-large.html

Birleşik Krallık Dilbilim Enstitüsü’nün (IoLET) her yıl düzenlediği Çeviri Diploması (DipTrans – Diploma in Translation) için kayıtlar Mayıs ayında başlıyor.

DipTrans yeni mezun mütercimlerden ziyade en az birkaç yıl sektör deneyimine sahip profesyonel mütercimler için düşünülmüş lisansüstü seviyede bir yeterlilik sınavı. Bu sınavda başarılı olanlara verilen Çeviri Diploması mütercimin Ehil Dilbilimci (Chartered Linguist) olarak enstitüye üye olabilmesini ve Birleşik Krallık dahilinde kendi çevirilerini tasdik edebilmesini mümkün kılıyor.

DipTrans Türkiye’deki YÖK’e benzer işlevi olan Birleşik Krallık Yeterlilik ve Müfredat Makamınca (QCA - Qualifications and Curriculum Authority) akredite.

DipTrans sınavı İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Rusça ve Çince başta Türkçe de dahil pek çok ile İngilizce arasında çeviri yapan mütercimlere yönelik olmakla birlikte, yeterli katılım olması durumunda farklı dil çiftlerinde (örneğin İspanyolca Türkçe gibi) yapılan başvurular da dikkate alınıp, özel bir sınav ayarlanabiliyor.

Detaylı bilgiyi enstitünün internet sitesinde bulabilirsiniz: http://www.iol.org.uk/

scheme for free legal aid	ücretsiz hukuki yardım düzeni
secrecy of correspondence	haberleşmenin gizliliği
secret ballot	kapalı oylama
secret surveillance	gizli nezaret
secure fulfillment of obligation prescribed by law	kanunun öngördüğü yükümlülüğün icrasını sağlamak
secure the payment of contributions or penalties	vergi veya cezaların ödenmesinin sağlanması
security of person	kişinin güvenliği
seizure of	-nın haczi / - nın müsaderesi
self – defence	meşru müdafaa
separate set of proceedings	birbirinden bağımsız bir dizi kavuşturma
service exacted in case of emergency	acil durumlarda talep edilen hizmet
service of a military character	askeri nitelikli hizmet
servitude	kölelik
scope of court review	temyiz incelemesinin kapsamı
sick leave	hastalık izni
six – month period / rule	altı aylık süre kuralı
slavery	kölelik
social origin	sosyal köken
social security	sosyal sigorta
special circumstances	özel şartlar
speediness of review	temyizin hızlılığı
stand for election	seçimde aday olmak
statute - barred	zamanaşımına uğramış
strictly necessary	kesin biçimde gerekli
strictly proportionate	tam anlamıyla ölçülü
substitute service	ikame hizmet
supplementary opinion	ek görüş
surrender	teslim olmak
summon the withness	tanığı davet etmek

racial discrimination	ırk temelinde ayrımcılık
reasonable and objective justification	makul ve nesnel gerekçe
reasonable intervals	makul aralıklar
reasonable relationship of proportionality	makul ölçülülük ilişkisi
reasonable suspicion	makul şüphe
reasonable time	makul süre
reasonableness of pre – trial detention	yargılama öncesindeki tutukluluğun makullüğü
reasonably necessary to prevent fleeing	kaçmayı önlemek üzere gerekliliği makul olan
reasonably necessary to prevent offence	suçu önlemek için oldukça gerekli
reasoning	mahkeme, akıl yürütme
receive and impart information and ideas	bilgi ve fikir alışverişi
rectify the short comings	eksiklikleri gidermek
redress	tamir, ıslah
referral to Grand Chamber	büyük daire’ ye havale
refugee	mülteci
refusal	red cevabı
regardless of frontiers	sınırlar göz önünde bulundurmaksızın
reimbursement	geri ödeme
rejection of appeal	temyizin reddi
release pending trial	tutuksuz yargılanmak üzere tahliye etmek
relevant domestic law	ilgili iç (ulusal) hukuk
relevant domestic practice	ilgili iç uygulama
religion	din
religious community	dini cemaat
religious instructions	dinin gerekleri
religious practice	dini uygulama / ibadet
remand	iade etmek
remand in custody	tutuklu tutmak
rendition	yorumlamak