Tercüme ve Çeviri Üzerine

Tercümeks Dil Hizmetleri Ltd. Şti'nin Kurumsal Blogudur

scheme for free legal aid ücretsiz hukuki yardım düzeni
secrecy of correspondence haberleşmenin gizliliği
secret ballot kapalı oylama
secret surveillance gizli nezaret
secure fulfillment of obligation prescribed by law kanunun öngördüğü yükümlülüğün icrasını sağlamak
secure the payment of contributions or penalties vergi veya cezaların ödenmesinin sağlanması
security of person kişinin güvenliği
seizure of -nın haczi / - nın müsaderesi
self – defence meşru müdafaa
separate set of proceedings birbirinden bağımsız bir dizi kavuşturma
service exacted in case of emergency acil durumlarda talep edilen hizmet
service of a military character askeri nitelikli hizmet
servitude kölelik
scope of court review temyiz incelemesinin kapsamı
sick leave hastalık izni
six – month period / rule altı aylık süre kuralı
slavery kölelik
social origin sosyal köken
social security sosyal sigorta
special circumstances özel şartlar
speediness of review temyizin hızlılığı
stand for election seçimde aday olmak
statute - barred zamanaşımına uğramış
strictly necessary kesin biçimde gerekli
strictly proportionate tam anlamıyla ölçülü
substitute service ikame hizmet
supplementary opinion ek görüş
surrender teslim olmak
summon the withness tanığı davet etmek

racial discrimination ırk temelinde ayrımcılık
reasonable and objective justification makul ve nesnel gerekçe
reasonable intervals makul aralıklar
reasonable relationship of proportionality makul ölçülülük ilişkisi
reasonable suspicion makul şüphe
reasonable time makul süre
reasonableness of pre – trial detention yargılama öncesindeki tutukluluğun makullüğü
reasonably necessary to prevent fleeing kaçmayı önlemek üzere gerekliliği makul olan
reasonably necessary to prevent offence suçu önlemek için oldukça gerekli
reasoning mahkeme, akıl yürütme
receive and impart information and ideas bilgi ve fikir alışverişi
rectify the short comings eksiklikleri gidermek
redress tamir, ıslah
referral to Grand Chamber büyük daire’ ye havale
refugee mülteci
refusal red cevabı
regardless of frontiers sınırlar göz önünde bulundurmaksızın
reimbursement geri ödeme
rejection of appeal temyizin reddi
release pending trial tutuksuz yargılanmak üzere tahliye etmek
relevant domestic law ilgili iç (ulusal) hukuk
relevant domestic practice ilgili iç uygulama
religion din
religious community dini cemaat
religious instructions dinin gerekleri
religious practice dini uygulama / ibadet
remand iade etmek
remand in custody tutuklu tutmak
rendition yorumlamak

reopen the proceedings yargılamanın yenilenmesi
reputation şöhret / ün / itibar
required by interests of justice adalet yararına gerekli
residence ikametgah
respect for correspondence haberleşmeye saygı
respect for family life aile hayatına saygı
respect for home eve saygı
respect for parents’ philosophical convictions ebeveynlerin felsefi inancına saygı
respect for parente’ religious convictions ebeveynlerin dini inancına saygı
respect for private life özel hayata saygı
respondent state’s jurisdiction and responsibility devletin yargı yetkisine ve sorumluluğuna saygı
restitution ad integrum restitutio ad integrum (eski hale iade)
restitution of property mülkiyetin iadesi
restriction on freedom of movement hareket özgürlüğüne ilişkin sınırlama
restrictive interpretation dar yorum
retrial yeniden yargılama
retroactive application of criminal / civil law ceza hukukunun / medeni hukukun geriye yürür uygulanması
retroactivity geriye yürüme
reunion of family aile birleşmesi
review by a court bir mahkemenin temyizen incelenmesi
review of lawfulness f detention tutuklamanın yasallığının gözden geçirilmesi
revision of an earlier judgment önceki hükmün tashihi
right of access to -e erişim hakkı
right of petition to -e dilekçe hakkı
right to individual application bireysel başvuru hakkı
right to liberty / security özgürlük / güvenlik hakkı
rights of defence savunma hakları
rule of law hukukun üstünlüğü
ruling on an equitable basis hakkaniyet temelinde karar vermek

Tercüme edilmek üzere çeviri bürosuna gönderilecek olan metnin üzerinde genellikle pek bir kontrolümüz yoktur. Genelde, tercüme zarureti bu metinler yazıldıktan sonra ortaya çıktığından, eldeki malzemeyi aynen göndermekten başka çaremiz olmaz. Ancak, bazı nadir durumlarda metnin kaleme alındığı aşamada o metnin çeviriye gideceği bilinmektedir. Hakemli dergilerde yayınlanacak makaleler, internet sitesi içerikleri, yurt dışına gönderilmek üzere hazırlanan raporlar bu tür çevirilere birkaç örnektir. Metnin tercüme edileceğinin en başından beri bilindiği durumlarda, bazı püf noktalarına dikkat ederek, kaleme aldığınız metnin yabancı dillere en mükemmel şekilde tercüme edilmesine katkıda bulunabileceğinizi biliyor muydunuz?

Yazımını bitirdiğiniz metni çeviriye göndermeden önce mutlaka bir kez daha kontrol edin. Mümkünse, dilbilgisi kurallarını ve dilimizi iyi bilen birinden yardım isteyin. Kolay görünmekle birlikte, yazılı anlatım herkesin mükemmel yapabileceği bir iş değildir. Çeviriye gönderdiğiniz metnin mükemmel olması gerekmese de iletmek istediğiniz mesajları tam ve eksiksiz içermesi ve yanlış anlamalar doğurmaması şarttır.

Çalış baban gibi…
Türkçemizde tek bir noktalama işaretinin bile anlamı tamamen değiştirebileceğini unutmayın. Kişi genelde kendi kaleme aldığı yazıdaki hataları fark edemez. Genellikle ikinci bir kişi (bir mesai arkadaşınız, sekreteriniz, varsa bölümünüzün editörü…) tarafından yapılan kontrol ufak görünen pek çok hatayı tespit etmenizi sağlar.

Şayet dilimize hakim kimseyi ayarlayamıyorsanız, bu hizmeti çeviri büronuzdan talep edebilirsiniz. Bu tür hizmetler genellikle editörlük, kontrol ve benzeri adlar altında sunulmaktadır ve çoğu zaman cüzi bir ücrete tabidir –olası hataların sonuçlarıyla kıyaslandığında en başından kontrol ücreti ödemek çok daha ekonomik olabilir.

Ayrıca çevirmenler ve çeviri büroları özensiz kaleme alınmış metinleri genellikle daha yüksek tarifeden fiyatlandırır –daha fazla zaman, daha fazla emek = daha yüksek ücret).


qualified rights nitelikli haklar
quell riot or insurrection isyan veya ayaklanma bastırmak

preparation of defence prescribed by law savunmanın hazırlanması kanunla öngörülmüş
present – day conditions günün koşulları
presidential pardon devlet başkanı affı
press basın
pressing social need acil toplumsal gereksinim
presumed paternity babalık karinesi
presumption of innocence masumiyet karinesi
prevent disorder kargaşayı önlemek
prevent escape kaçışı önlemek
prevent unauthorized entry into country ülkeye izinsiz girişi önlemek
prevention of crime suçun önlenmesi
prevention of disorder kargaşanın önlenmesi
prevention of spreading of infectious diseases yayılmasının önlenmesi
preventive detention önleyici tutukluluk
prima facie prima facie
prisoner mahpus
private life özel hayat
procedural defect usuli eksiklik
procedural guarantees of review temyizin usuli güvenceleri
procedure prescribed by law kanunca öngörülmüş usul
prohibition of (…) yasağı
prohibition of abuse of rights hakların kötüye kullanılması yasağı
prompt and detailed information hızlı ve ayrıntılı bilgi
prompt judicial control hızlı yargısal kontrol
prompt trial hızlı yargılama
promptly hızlı bir şekilde
promptly informed yeterince hızlı tebellüğ etmiş / bilgilendirilmiş
proof beyond reasonable doubt makul şüphenin ötesinde kanıt
property mülkiyet
proportionality ölçülülük
proportionate to the legitimate aim pursued hedeflenen meşru amaçla orantılı
protection of health sağlığın korunması
protection of juveniles çocukların korunması
protection of morals ahlakın korunması
protection of private life of the parties tarafların özel hayatının korunması
protection of property mülkiyetin korunması
protection of public order kamu düzeninin korunması
protection of the rights and freedoms of others üçüncü kişilerin hak ve özgürlüklerinin korunması
protection of the reputation of others üçüncü kişilerin şöhretinin korunması
protection of the rights hakların korunması
proved guilty according to law kanuna göre ispatlanmış suçluluk
provided by law kanunda öngörülmüş
provisional measure geçici önlem
psychiatric evidence psikiyatrik delil
public aleni, açık
public authority resmi makam
public emergency toplumsal bir aciliyet durumu
public hearing kamuya açık duruşma
public interest kamusal çıkar
public judgment aleni yargılama
public opinion kamuoyu
public order kamu düzeni
public safety kamu güvenliği
public service kamu hizmeti
publicity aleniyet
pursue amaçlamak

parental authority ebeveyn çocuklarının kişiliğine ve mallarına dair yetkisi / velayet
parent’s religious and philosophical convictions ebeveynin dini ve felsefi inancı
particular circumstances of the case davanın kendine özgü şartları
particular level of severity şiddetin kayda değer düzeyi
peaceful assembly asayişi bozmayan toplantı
peaceful enjoyment of possessions mülkiyet çekişmesiz kullanımı
pecuniary damage maddi tazminat
penalty ceza
periodic review of the continuing lawfulness of detention sürmekte olan gözaltı durumunun hukuka uygunluğunun düzenli aralıklarla denetlenmesi
permit for a demonstration bir gösteri için izin vermek
persons of unsound mind temyiz kudreti olmayan kişiler
physical integrity vücut bütünlüğü
physical liberty and security fiziki özgürlük ve güvenlik
physical punishment bedensel ceza
physical suffering bedensel eziyet
plea of inadmissibility kabul edilmezlik def’i
plot of land arsa parseli
pluralism in education eğitimde çoğulculuk
police surgeon polis tabibi
political activity siyasi etkinlik
political asylum siyasi sığınma
political or other opinion siyasi (veya diğer) görüş
political party siyasi parti
political rights siyasi haklar
positive obligations yapma yükümü / pozitif yükümlülükler
possessions mülkiyet
power of attorney vekaletname
power to overturn decision of the court üst mahkemenin davayı alt mahkemeye iade yetkisi
practical and effective protection elverişli ve etkili koruma
pre – trial detention yargılama öncesi tutukluluk
preliminary objection / investigation ön itiraz / soruşturma

ombudsman ombudsman
oral hearing sözlü duruşma
oral submission sözlü savuma
order release tahliye emri vermek
ordinary courts olağan mahkemeler
other status sair durum
outstanding interest vadesi gelen faiz

narrow interpretation dar yorumlama
national authority ulusal makam
national court ulusal mahkeme
national law ulusal hukuk
national minority ulusal azınlık
national origin ulusal köken
national security ulusal güvenlik
nationalization kamulaştırma
nature f punishment cezanın niteliği
nature of interference müdahalenin niteliği
ne bis in idem / non bis in idem principle ne bis in idem / non bis in  idem ilkesi (aynı suçtan…)
necessary in a democratic  society demokratik bir toplumda gerekli
negative obligation yapmama yükümü
negotiations müzakere
non – derogable rights and freedoms sınırlanamayan hak ve özgürlükler
non – enforcement icra edilemez / icrasız
non – exhaustion  tüketilmemesi
non – exhaustion of domestic remedies iç hukuk yollarının tüketilmemesi
non – governmental organisation sivil toplum kuruluşu
non – official summary resmi olmayan özet
non – pecuniary damage  maddi olmayan zarar
normal civic obligations  olağan vatandaşlık yükümlülükleri
notification  tebligat
notification of a derogation bir ( hakkın kullanımına getirilen geçici) sınırlamanın tebliği
null and void hükümsüz / geçersiz / yok hükmünde
nulla poena sine lege nulla poena sine lege ( kanunsuz ceza olmaz)
nullum crimen sine lege nullum crimen sine lege (işlenmesinden önce unsurları yasayla belirlenmiş olmayan bir fiil suç sayılmaz)

make financial award

mali (sonuç yaratan) hüküm vermek
maintaining the authority and impartiality of the judiciary mahkemenin yetkisini / saygınlığını ve tarafsızlığını korumak
manifestly ill – founded açıkça temelden yoksun
manifest  religion or belief din veya inanç açıklamak
margin of appreciation takdir payı
material damage maddi zarar
measures similar to expropriation kamulaştırmaya benzer önlemler
media medya
members of a minority group bir azınlık grubu üyeleri
members of administration idarenin mensupları
members of armed forces silahlı kuvvetlerin mensupları
members of police polis teşkilatının mensupları
memorial dilekçe
mental anguish / suffering manevi acı / elem
merits of individual application / inter – state application bireysel / devletler arası başvurunun esası
merits of the complaint şikayetin esası
military service askerlik hizmeti
minimum degree of protection to which citizens are entitled under the rule of law in a democratic society bir demokratik toplumda hukukun üstünlüğü ilkesi çerçevesinde vatandaşların yararlandığı asgari koruma düzeyi
minimum level of severity asgari ağırlık / vehamet düzeyi
minority azınlık
minors küçükler
moderate physical punishment fiziksel cezayı hafifletmek
monitoring of prisoners’ correspondence / telecommunications / telephones mahpusların yazışmalarının denetlenmesi / telefon konuşmalarının dinlenmesi
moral damage manevi zarar
morals ahlak

PhotoStream

Tercumex Hakkında

Tercumex™ 3 tercüme bürosu, Amerikan Mütercimler Birliği üyesi proje koordinatörleri, toplamda yüz binlerce terim içeren bilgisayar destekli uzmanlık terminolojileri, kadrolu ve serbest mütercimleri ve farklı branş ve sektörlerden uzman mütercimleri ile halen 60’tan fazla dilden Türkçeye ve Türkçeden 60’ın üzerinde dile çeviri, yeminli tercüme, mütercimlik, tercümanlık, lokalizasyon, globalizasyon ve çok dilli masaüstü yayıncılık hizmetleri vermektedir.

Page List