Tercüme ve Çeviri Üzerine

Tercümeks Dil Hizmetleri Ltd. Şti'nin Kurumsal Blogudur

Özellikle İngilizce mütercimler için hukuk zor bir lokmadır çünkü İngilizce konuşulan ülkelerin yasal sistemi ile ülkemizin yasal sistemi farklıdır. Halen ülkemizde kullanılmakta olan medeni hukuk Roma İmparatoru Jüstinyen’in hazırlattığı kapsamlı bir külliyat olan ve o tarihte Avrupa’daki tüm hukuk sistemlerini bir araya toplayan “Corpus Juris Civilis”’e dayanır. Corpus Juris Civilis daha sonra Avrupa Kıtasındaki farklı hukuk sistemlerine temel olacak, Türkiye Cumhuriyeti de Medeni Hukuk’u Avrupa’dan adapte edecektir. Ülkemizinki de dahil, medeni Hukuka dayalı tüm hukuk sistemlerinde hukuk davalarının karara bağlanmasında mevzuat ve yasalar esas alınır.

Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Yeni Zelanda ve Kanada gibi Anglosakson kökenli ülkelerin hukuk sistemiyse Ortak Hukuktur (Common Law). Ortak Hukukta genel teamüller yazılı yasalara göre daha yüksek öneme sahiptir, yani Ortak Hukuk içtihatlara dayalıdır. Bu en temel yönüyle Ortak Hukuk Roma Hukukundan dolayısıyla da Medeni Hukuktan ayrılır.

Hukuki tercüme (daha doğru ifadeyle hukuk çevirisi) yapacak mütercimin doğru terminolojinin ötesinde, temel hukuk sistemlerini de tanıması ve hukuki mevhumların kökenini anlaması zorunludur. Özellikle İngilizce hukuk çevirileri, sadece farklı diller ve farklı kültürler arasında değil, farklı hukuk sistemleri arasında da birer köprü vazifesi göreceğinden, İngilizce mütercimin en azından temel hukuk bilgisine sahip olması, emsal metinleri araştırmaya zaman ayırması ve kullandığı terimlerin sadece karşılıklarını değil, kökenini de bilmesi şarttır.

Çeşitli Bölgelerdeki Hukuk Sistemleri: http://www.droitcivil.uottawa.ca/world-legal-systems/eng-monde.html 


Amerika Birleşik Devletleri’nde kayıtlı bir patentin tam metnini bulmak istiyorsanız: http://www.uspto.gov/patft/index.html sayfasını açın ve (patent numarası, mucidi, anahtar kelimeleri vs. gibi) dilediğiniz alanda arama yapın.

Avrupa’da kayıtlı bir patentin tam metnini bulmak istiyorsanız: http://ep.espace.com adresindeki EPO ve WIPO veritabanlarını araştırmalısınız. Burada Gelişmiş Arama seçeneğine tıklayarak pek çok kritere göre arama yapabilirsiniz.

Tüm dünyadaki patent büroları ve patent veritabanları ile ilgili bilgi almak için: http://patentinfo.european-patent-office.org/_resources/data/pdf/et05020.pdf dosyasını indirip kullanabilirsiniz. Bu kapsamlı raporda hem her ulusun kayıtlı patent bürosunun iletişim bilgilerini hem de bürolar tarafından yayınlanmakta olan dokümanların türlerini bulacaksınız.

İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca ve Rusça PCT Formları için: http://www.wipo.int/pct/en/forms adresini ziyaret edebilirsiniz. Bu faydalı sitede standart PCT formlarının metinlerini bulacaksınız.

USPTO rehberlerinin, kılavuz ve araçlarının bir listesi için: http://www.uspto.gov/web/patents/guides.htm Özellikle The Manual of Patent Examining Procedure dokümanını faydalı bulacağınızdan eminiz.

Güvenilir bir Almanca İngilizce terim bankasından faydalanmak ve diğer mütercimlerle fikir alışverişinde bulunmak için: http://dict.leo.org/pages.ende/about_en.html?lp=ende&lang=en Ayrıca bu sitede Almanca Fransızca ve Almanca İspanyolca terminolojiler de bulacaksınız.

Tüm dillerden İngilizceye patent çevirileri ile ilgili tartışmaları okumak ve katılımda bulunmak için: http://groups.yahoo.com/group/Patent_translators adresini ziyaret edebilirsiniz.

Japonca ve İngilizce patent çevirileri ile ilgili bir tartışma grubuna katılmak için: http://finance.groups.yahoo.com/group/patent_translation adresini ziyaret edebilirsiniz.


Finans sektöründe kullanılmakta olan terimler sürekli evrim geçiriyor. Pek çok finans terimi Türkçeleştirilmeden aynen kullanılıyor. Bunlar, finans ve bankacılık çevirilerinde geleneksel kaynaklarımız olan sözlüklerden ziyade, internet araştırması yapmamızı zorunlu kılıyor. Ancak internet kullanımı sırasında da son derece dikkatli olunması gerekiyor. Zira internette faydalı kaynaklar kadar yanlış kaynaklara rastlamak da mümkün.

Bu nedenle başvurduğumuz sitenin kimin, hangi kurum ya da kuruluşun sitesi olduğuna öncelikle dikkat etmemiz gerekiyor. Özellikle ulusal ve uluslararası finans kuruluşlarının ve kurumların internet sitelerinde dikkate değer terim bankaları bulabiliyoruz.
 
Ayrıca finans ve bankacılık alanında uzmanlaşacak mütercimin en azından giriş seviyesinde finans ve bankacılık bilgisine sahip olması gerekiyor. Pek çok özel eğitim kuruluşunun sunmakta olduğu finans ve bankacılık, yatırım, piyasalar vs. eğitimlerine katılarak bu ihtiyacımızı karşılamamız mümkün. Yine finans ve mali piyasalarla ilgili yayınları, yatırımcı ve borsa haberlerini ve piyasa tahminlerini takip ederek terminolojiye aşinalık kazanabiliriz. Faydalı olabilecek bir yöntem de daha sonra kullanılabilecek, kayda değer bir ifade ya da terim görüldüğünde not alınmasıdır. Böylece ileride ihtiyaç duyduğunuzda yerli yerinde kullanabilirsiniz.

Özellikle İngilizce finans ve bankacılık çevirileri yaparken kullanabileceğiniz kaynaklardan bazıları aşağıdadır:

Uluslararası Para Fonu’nun terim bankası: http://www.imf.org/external/np/term/index.asp
Global Investor Glossary (Birleşik Krallık): http://www.finance-glossary.com
Derivatives Dictionary: http://www.margrabe.com/Dictionary.html
New York Stock Exchange (üst kısımda Glossary sekmesine tıklayın): http://www.nyse.com
Investing Words: www.investorwords.com
JPMorgan Chase Investor Glossary: http://investor.shareholder.com/jpmorganchase/glossary.cfm
Street Authority Glossary: http://www.streetauthority.com./terms/glossary.asp


Aşağıdakilerin bir kısmı uzman mütercimlerin üyesi olduğu bir sitenin forumundan alınmıştır. Diğer bir kısmı profesyonel mütercimler tarafından yapılan çevirilerde kontrol sırasında rastlanan hatalardır. Öneride bulunanlar (maalesef hala) profesyonel anlamda çeviri yapmaktadırlar. Allah korusun diyorum.

  Details are arsonist's achilles' heel.
Yaran Tercüme Kundakçı Achille'in topukları ayrıntıdır.
VEYA
Achille'in topukları, kundakçılığı yanında ayrıntıdır.
Olması Gereken Detaylar kundakçının zayıf noktasıdır.
  over the counter (OTC) drugs
Yaran Tercüme tezgah üstü ilaçlar
Olması Gereken reçetesiz satılan ilaçlar
  kâr amacı gütmeyen kuruluşlar
Yaran Tercüme organizations, which do not think of any profit
Olması Gereken non-profit organizations
  iadeli taahhütlü posta ile gönderilir
Yaran Tercüme sent by the feedback guarantee post
Olması Gereken sent by registered mail with return receipt requested
  ... registry of deeds
Yaran Tercüme ... senetler kütüğü
Olması Gereken ... tapu sicil (memurluğu)
  tansiyon düşürücü
Yaran Tercüme tansion lowering
VEYA
tansion decreasing
Olması Gereken antihypertensive
  20li süzen poşet çay
Yaran Tercüme strained naylon bag tea (çevirmenin notu: 20li'yi oturtamadım)
Olması Gereken 20 tea bags (editörün notu: gerisini oturtmuş musunuz?)

Belgesel tadında...

Aşağıdakiler "bilgi kaynağı" olarak hayatımızda önemli birer yere sahip belgesel kanallarından alınmıştır. Çocuklarımız bunları seyrederek yetişiyorlar :)

  sperm whale
Yaran Tercüme sperm balinası
Olması Gereken ispermeçet veya kaşalot
  crime record
Yaran Tercüme suç rekoru
Olması Gereken sabıka kaydı veya suç sicili
  fire fighter
Yaran Tercüme ateş savaşçısı
Olması Gereken bildiğiniz itfaiyeci

 

Altyazı ve dublaj sanatı...

  suspect is a caucasian
Yaran Tercüme şüpheli bir Kafkasyalı
Olması Gereken şüpheli bir beyaz
  Grateful Death concert
Yaran Tercüme muhteşem ölüm konseri
Olması Gereken Grateful Death* konseri
* Müzik gurubudur, özel isimdir; çevrilmez.
  Chemical Brothers concert
Yaran Tercüme kimyasal biraderler
Olması Gereken Chemical Brothers* konseri
* Hakeza bu da özel isimdir; çevrilmez.
  here you are
Yaran Tercüme işte buradasın
Olması Gereken "buyurun" ya da "al bakalım"
  try other means
Yaran Tercüme diğer anlamları dene
Olması Gereken başka bir yol bul VEYA bul bir yolunu

PhotoStream

Tercumex Hakkında

Tercumex™ 3 tercüme bürosu, Amerikan Mütercimler Birliği üyesi proje koordinatörleri, toplamda yüz binlerce terim içeren bilgisayar destekli uzmanlık terminolojileri, kadrolu ve serbest mütercimleri ve farklı branş ve sektörlerden uzman mütercimleri ile halen 60’tan fazla dilden Türkçeye ve Türkçeden 60’ın üzerinde dile çeviri, yeminli tercüme, mütercimlik, tercümanlık, lokalizasyon, globalizasyon ve çok dilli masaüstü yayıncılık hizmetleri vermektedir.

Page List