Tercüme ve Çeviri Üzerine

Tercümeks Dil Hizmetleri Ltd. Şti'nin Kurumsal Blogudur

Özellikle İngilizce mütercimler için hukuk zor bir lokmadır çünkü İngilizce konuşulan ülkelerin yasal sistemi ile ülkemizin yasal sistemi farklıdır. Halen ülkemizde kullanılmakta olan medeni hukuk Roma İmparatoru Jüstinyen’in hazırlattığı kapsamlı bir külliyat olan ve o tarihte Avrupa’daki tüm hukuk sistemlerini bir araya toplayan “Corpus Juris Civilis”’e dayanır. Corpus Juris Civilis daha sonra Avrupa Kıtasındaki farklı hukuk sistemlerine temel olacak, Türkiye Cumhuriyeti de Medeni Hukuk’u Avrupa’dan adapte edecektir. Ülkemizinki de dahil, medeni Hukuka dayalı tüm hukuk sistemlerinde hukuk davalarının karara bağlanmasında mevzuat ve yasalar esas alınır.

Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Yeni Zelanda ve Kanada gibi Anglosakson kökenli ülkelerin hukuk sistemiyse Ortak Hukuktur (Common Law). Ortak Hukukta genel teamüller yazılı yasalara göre daha yüksek öneme sahiptir, yani Ortak Hukuk içtihatlara dayalıdır. Bu en temel yönüyle Ortak Hukuk Roma Hukukundan dolayısıyla da Medeni Hukuktan ayrılır.

Hukuki tercüme (daha doğru ifadeyle hukuk çevirisi) yapacak mütercimin doğru terminolojinin ötesinde, temel hukuk sistemlerini de tanıması ve hukuki mevhumların kökenini anlaması zorunludur. Özellikle İngilizce hukuk çevirileri, sadece farklı diller ve farklı kültürler arasında değil, farklı hukuk sistemleri arasında da birer köprü vazifesi göreceğinden, İngilizce mütercimin en azından temel hukuk bilgisine sahip olması, emsal metinleri araştırmaya zaman ayırması ve kullandığı terimlerin sadece karşılıklarını değil, kökenini de bilmesi şarttır.

Çeşitli Bölgelerdeki Hukuk Sistemleri: http://www.droitcivil.uottawa.ca/world-legal-systems/eng-monde.html 


Amerika Birleşik Devletleri’nde kayıtlı bir patentin tam metnini bulmak istiyorsanız: http://www.uspto.gov/patft/index.html sayfasını açın ve (patent numarası, mucidi, anahtar kelimeleri vs. gibi) dilediğiniz alanda arama yapın.

Avrupa’da kayıtlı bir patentin tam metnini bulmak istiyorsanız: http://ep.espace.com adresindeki EPO ve WIPO veritabanlarını araştırmalısınız. Burada Gelişmiş Arama seçeneğine tıklayarak pek çok kritere göre arama yapabilirsiniz.

Tüm dünyadaki patent büroları ve patent veritabanları ile ilgili bilgi almak için: http://patentinfo.european-patent-office.org/_resources/data/pdf/et05020.pdf dosyasını indirip kullanabilirsiniz. Bu kapsamlı raporda hem her ulusun kayıtlı patent bürosunun iletişim bilgilerini hem de bürolar tarafından yayınlanmakta olan dokümanların türlerini bulacaksınız.

İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca ve Rusça PCT Formları için: http://www.wipo.int/pct/en/forms adresini ziyaret edebilirsiniz. Bu faydalı sitede standart PCT formlarının metinlerini bulacaksınız.

USPTO rehberlerinin, kılavuz ve araçlarının bir listesi için: http://www.uspto.gov/web/patents/guides.htm Özellikle The Manual of Patent Examining Procedure dokümanını faydalı bulacağınızdan eminiz.

Güvenilir bir Almanca İngilizce terim bankasından faydalanmak ve diğer mütercimlerle fikir alışverişinde bulunmak için: http://dict.leo.org/pages.ende/about_en.html?lp=ende&lang=en Ayrıca bu sitede Almanca Fransızca ve Almanca İspanyolca terminolojiler de bulacaksınız.

Tüm dillerden İngilizceye patent çevirileri ile ilgili tartışmaları okumak ve katılımda bulunmak için: http://groups.yahoo.com/group/Patent_translators adresini ziyaret edebilirsiniz.

Japonca ve İngilizce patent çevirileri ile ilgili bir tartışma grubuna katılmak için: http://finance.groups.yahoo.com/group/patent_translation adresini ziyaret edebilirsiniz.


Türk hukukunda yeminli mütercimin imzası tek başına muteber kabul edilmiyor. Hukuk mezunları (kimi durumda yaptıkları çeviriler de dahil) pek çok resmi belgeyi noter tasdikine ihtiyaç duymadan imzalayıp resmileştirebilmekteyken yeminli mütercimin imzasının üzerine bir de noter imzası gerekiyor. Meslekten olanlar noter tasdikinin metne şamil olmadığını (yani metnin içeriğinin doğruluğunu değil) mütercimin imzasını tasdik eder nitelikte olduğunu biliyor ve bunu müşterilerine izah etmeye gayret ediyorsa da, bu durum pek çok yanlış anlaşılmayı da beraberinde getiriyor (en basitinden "noter her dili biliyor mu ki" türünden sorular gibi).

Ayrıca çevrildikten sonra noter tasdikine gidecek metinler genel teamül gereği motomot tercüme ediliyor. Pek çok mütercim bunun nedeninin "yasalar" olduğunu iddia etse de aslında resmi çevirinin motomot olması gerektiğine dair ne bir standart var ne de bir yasa. Var olan aslında mütercimin kendini güvende hissetme ihtiyacı. Sonuç yanlış bir çeviri dahi olsa, motomot çeviriyi (yani kelime kelime çevrilmiş, sözlük tercümesini) kanun önünde savunmak maalesef daha kolay. Mütercim kelime kelime böyle söyleniyor, benim işim yorumlamak değil çeviri yapmak, yorum bu belgeyi inceleyecek hukukçuya aittir der ve çıkar işin içinden. Peki o belgeyi eline alan hukukçu, çevirinin kaynak diline vakıf mıdır ki sağlıklı bir yorum yapabilsin? Muhtemelen hayır.

Yeminli mütercim için güvenli bir liman olan motomot çeviri, çeviri müşterileri ve o çeviriye bel bağlayan taraflar içinse kabus olabiliyor.

İnsan beyni lineer değildir, dolayısıyla insan fikirlerinin ciddi bir biçim bozukluğuna uğramadan bir düzlem üzerine nakledilmesi de imkansızdır. Bilim adamlarının 60 küsur senedir uğraşmalarına rağmen tatmin edici düzeyde çeviri yapabilen bilgisayar programları geliştirememiş olması da bundan kaynaklanıyor.

Çeviri, cümle içerisindeki kelimelerin sözlük anlamlarının arka arkaya sıralanmasından ibaret değildir. Metni teşkil eden her cümle bağlam içerisinde ele alınır ve bağlamına göre çevrilir. Cümleyi oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız tercüme edilip bir araya getirilmesi pek çok durumda çeviri yanlışlarına neden olacaktır.


PhotoStream

Tercumex Hakkında

Tercumex™ 3 tercüme bürosu, Amerikan Mütercimler Birliği üyesi proje koordinatörleri, toplamda yüz binlerce terim içeren bilgisayar destekli uzmanlık terminolojileri, kadrolu ve serbest mütercimleri ve farklı branş ve sektörlerden uzman mütercimleri ile halen 60’tan fazla dilden Türkçeye ve Türkçeden 60’ın üzerinde dile çeviri, yeminli tercüme, mütercimlik, tercümanlık, lokalizasyon, globalizasyon ve çok dilli masaüstü yayıncılık hizmetleri vermektedir.

Page List